6 yıl önce · Serap Bilgen · 0 yorum

Travma ve Değişim

Travmatik yaşantılar kişiyi hazırlıksız yakalayabilir ve çaresizlik hissi yaratabilir. Deprem, sel gibi doğa olayları, kazalar, şiddet, istismar, kayıplar ve daha pek çoğu, zorlayıcı etkiler bırakabilir. Böyle bir olaydan sonra günler artık eskisi gibi devam etmeye başlar. Her şey bir anda değişmiştir.

Tedirgin, huzursuz, gergin ve endişeli hissedebilirsiniz. Uykuya dalmakta zorlanabilir, en küçük bir seste irkilebilir ya da bedeniniz sürekli tetikteymiş gibi hissedebilirsiniz. Bazen de yaşanan olayın şokuyla birlikte tam tersi olabilir; donakalmış gibi hissedebilir, ağlayamayabilir ya da duygularınızı hissedemeyebilirsiniz. Yaşadıklarınız karşısında çaresizlik hissedebilir, özellikle kayıplar söz konusu olduğunda kendinizi suçlayabilirsiniz.

Olayla ilgili görüntüler tekrar tekrar zihninize gelebilir. Bazen olay yeniden yaşanıyormuş gibi hissedilebilir. Başınıza gelen şey olağan bir durum olmadığı için bir süre normalden farklı hissetmeniz ve davranmanız anlaşılabilir. Travmatik yaşantılar sonrasında bu tür tepkiler görülebilir.

Travmatik Yaşantı Sırasında Bedenimiz Nasıl Tepki Verir?

Bir tehlikeyle karşılaştığımızda bedenimiz kendisini korumaya yönelik bazı otomatik tepkiler verebilir. Korku hissettiğimizde sempatik sinir sistemi devreye girebilir ve beden savaşmaya ya da tehlikeden uzaklaşmaya hazırlanabilir. Tehdidin çok yoğun ya da kaçmanın mümkün olmadığı şekilde algılandığı bazı durumlarda ise donakalma tepkisi görülebilir. Kişi o anda hareket etmekte, düşünmekte ya da duygularını hissetmekte zorlanabilir. Zaman ve bulunduğu yerle ilgili algısında değişiklikler yaşayabilir.

Donakalma ve şok tepkileri kişinin bilinçli olarak seçtiği davranışlar değildir. Bunlar tehlike karşısında, bedenin hayatta kalmaya yönelik otomatik olarak geçtiği bir savunma mekanizması olarak değerlendirilebilir. Travmatik bir yaşantının ardından ortaya çıkan bu tepkiler zaman içinde azalabilir. Ancak bazı kişilerde belirtiler daha uzun süre devam edebilir ve günlük yaşamı belirgin biçimde etkileyebilir. Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB) gelişebilir.

Travma Sonrası Stres Bozukluğunda (TSSB) Neler Yaşanabilir?

Travma Sonrası Stres Bozukluğunda kişi yaşadığı olayla ilgili görüntülerin, düşüncelerin ya da anıların istemeden tekrar tekrar zihnine geldiğini hissedebilir. Olay hatırlandığında yoğun korku ve rahatsızlık ortaya çıkabilir. Olay sırasında yaşanan çarpıntı, terleme ya da nefes almada güçlük gibi bazı bedensel tepkiler de yeniden hissedilebilir.

Kişi olayın geçmişte kaldığını biliyor olsa bile bedeni ve duyguları bazen sanki tehlike hala devam ediyormuş gibi tepki verebilir. Örneğin deprem yaşamış bir kişi küçük bir sarsıntıda ya da depremi hatırlatan bir seste yoğun biçimde irkilebilir. Bazı kişilerde sürekli tetikte olma, tedirginlik ve kolay irkilme görülebilir. Bazı kişilerde ise bunun tam tersi yaşanabilir; uyuşukluk, duygusal tepkisizlik, donukluk, dalgınlık ya da hiçbir şey hissetmiyormuş gibi olma görülebilir.

Uykuya dalmada güçlük, sık uyanmak, olayla ilgili kabuslar görmek ve dikkati bir işe vermekte zorlanmak da travmatik yaşantılar sonrasında görülebilen tepkiler arasındadır. Kişi ayrıca yaşadığı olayı hatırlatan insanlardan, yerlerden, konuşmalardan ya da durumlardan uzak durmaya başlayabilir. Bu kaçınma başlangıçta kişiyi rahatlatabilir. Ancak kaçınılan durumların giderek artması, zamanla kişinin günlük yaşamını kısıtlayabilir.

Travmatik Yaşantılar Herkesi Aynı Şekilde mi Etkiler?

Aynı olayı yaşayan herkes aynı şekilde etkilenmez. Travmatik bir olayın ardından bazı kişilerde yaşanan tepkiler zaman içinde azalırken bazı kişilerde daha uzun süre devam edebilir ve TSSB gelişebilir. Yaşanan olayın niteliği, ne kadar sürdüğü, kişinin olay sırasında kendisini ne kadar çaresiz hissettiği, daha önceki yaşantıları, yaşı ve olay sonrasında ulaşabildiği sosyal destek gibi birçok etken belirleyici olabilir.

Özellikle şiddet ve istismar gibi başka bir insan tarafından gerçekleştirilen yaşantılar, kişinin yalnızca güvenlik duygusunu değil, insanlarla kurduğu güven ilişkisini de etkileyebilir. Çocukluk döneminde yaşanan zorlayıcı deneyimler ise ayrıca önemlidir. Çocukların yaşananları anlamlandırma ve baş etme becerileri yetişkinlerden farklıdır. Bu nedenle çocukların yaşadıkları olayların etkileri değerlendirilirken yaş ve gelişim dönemlerinin de dikkate alınması gerekir.

Travmatik Anılar Neden Hala Yaşanıyormuş Gibi Hissedilebilir?

Travmatik yaşantılardan sonra en çok merak edilen konulardan biri, üzerinden uzun zaman geçtiği halde bazı anıların neden hala bu kadar canlı hissedildiğidir. Bazen kişi olayın üzerinden yıllar geçtiğini ve bugün güvende olduğunu bilir. Buna rağmen olayla ilgili bir görüntü, ses, koku, beden duyumu ya da benzer bir durum ortaya çıktığında eski duygular yeniden canlanabilir.

Bir şeyi zihinsel olarak bilmekle, onu duygusal ve bedensel olarak geçmişte kalmış hissedebilmek her zaman aynı şey değildir. Travmatik anıların bellek ve beyin süreçleriyle ilişkisini inceleyen araştırmalarda, yoğun stres sırasında yaşanan deneyimlerin hatırlanma biçimlerinin diğer anılardan bazı yönleriyle farklılaşabileceği üzerinde durulmaktadır.

Travmatik Yaşantılar ve EMDR Yöntemi

Travmatik yaşantılarla ilgili çalışmalarda farklı psikolojik yaklaşımlardan yararlanılmaktadır. EMDR Yöntemi de travmatik anılarla çalışma bağlamında araştırılmış ve etkinliği bilimsel araştırmalarla kanıtlanmış yöntemlerden biridir.

 

***Bu içerik travmatik yaşantılar hakkında genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Kişiye özel değerlendirme, psikiyatrik tanı veya tıbbi tedavi önerisi niteliğinde değildir. Psikiyatrik değerlendirme, tanı veya tıbbi tedavi gerektiren durumlarda psikiyatri uzmanına başvurulmalıdır.

Etiketler: anksiyete Emdr terapisi, deprem, deprem EMDR terapisi, deprem travması, deprem travması EMDR, İzmir psikolog, izmir travma terapisi, travma, travma emdr, travma EMDR terapisi, travma iyileşme, travma online EMDR, travma sonrası stres bozukluğu, travma sonrası stres bozukluğu EMDR, travma sonrası stres bozukluğu tedavi, travma tedavi, travma terapi, travmalar için Emdr terapisi, travmatik yaşantı Kategoriler: EMDR